SSD to kategoria nośników, a nie jeden standard. Najczęściej spotkasz SATA SSD oraz NVMe SSD. Oba są bezgłośne i szybkie względem HDD, ale NVMe oferuje przewagę w opóźnieniach i pracy równoległej, co ma znaczenie szczególnie pod obciążeniem.

Najważniejsza różnica: interfejs i protokół

  • SATA SSD działa przez SATA, interfejs projektowany historycznie pod dyski talerzowe, przez co ogranicza maksymalną przepustowość i obsługę komend.

  • NVMe SSD działa przez PCIe i protokół NVMe, stworzony dla pamięci flash: niższe opóźnienia, większe kolejki i lepsze skalowanie wielowątkowe.

Wydajność: gdzie NVMe wygrywa

W testach syntetycznych NVMe prawie zawsze jest szybszy, ale ważniejsze są realne korzyści:

  • krótszy czas pracy na dużych plikach i projektach;

  • lepsza responsywność w zadaniach z wieloma małymi operacjami I/O;

  • większa stabilność przy wielu równoległych żądaniach (VM, kontenery, CI, logi, cache).

SATA SSD nadal daje ogromny skok względem HDD, ale szybciej staje się wąskim gardłem, gdy rośnie liczba równoległych operacji.

Kiedy różnica będzie niewielka

Przeglądarka, biuro, proste aplikacje — SATA SSD zapewnia większość “odczuwalnej” poprawy. NVMe może być szybszy, ale często ogranicza Cię CPU, RAM lub sieć, więc różnica nie zawsze będzie spektakularna.

Trwałość i temperatury

Żywotność zależy bardziej od modelu niż od samego “NVMe/SATA”: typ NAND (TLC/QLC), kontroler, DRAM, TBW i gwarancja. NVMe częściej się nagrzewa i przy wysokich temperaturach może obniżać prędkość (throttling). Do zastosowań serwerowych warto zadbać o chłodzenie i monitoring SMART.

Cena i opłacalność

SATA SSD zwykle wygrywa ceną za GB i jest dobry, gdy liczy się pojemność. NVMe jest najlepszy tam, gdzie liczy się czas, niskie opóźnienia i IOPS: bazy danych, serwery, węzły VPS, środowiska deweloperskie.

Co wybrać

  • PC/laptop: NVMe, jeśli różnica w cenie jest mała; SATA SSD jako budżetowy, pewny wybór.

  • Praca z dużymi danymi, montaż, development: NVMe.

  • Serwery, VPS, bazy danych, wysokie I/O: NVMe (z lepszą trwałością i chłodzeniem).

  • Backup/archiwum: SATA SSD lub HDD — zależnie od kosztu i wymagań.

FAQ

Czy NVMe to też SSD? Tak, to SSD korzystający z NVMe przez PCIe.
Czy warto dopłacić do NVMe? Tak, przy obciążeniach i równoległym I/O. Do podstawowych zadań często wystarczy SATA SSD.
Na co patrzeć przy zakupie? TBW, typ pamięci, kontroler, gwarancja i stabilność przy długim zapisie.